rak Arhive | Kikindski portal

Mart – mesec borbe protiv raka: Prevencija i skrining mogu spasiti život

Redakcija Kikindski March 11, 2026

Mart je mesec posvećen borbi protiv raka, kada se javnost dodatno informiše o rasprostranjenosti malignih bolesti, značaju prevencije i ulozi organizovanih skrininga u ranom otkrivanju bolesti. Stručnjaci podsećaju da je rak, ukoliko se otkrije na vreme, izlečiv u više od 90 odsto slučajeva.

-Kada se bolest otkrije u ranoj fazi, lečenje je kraće i efikasnije, a kvalitet života obolelih i lečenih osoba znatno bolji – ističe dr med. Ana Đurin, specijalista socijalne medicine.

Procene pokazuju da tokom života jedan od pet muškaraca i jedna od šest žena oboli od raka, dok jedan od osam muškaraca i jedna od jedanaest žena izgubi život od neke maligne bolesti.

Opterećenje rakom u Severnobanatskom okrugu

Prema poslednjim podacima Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“, tumori su u 2024. godini bili drugi vodeći uzrok smrti u Severnobanatskom okrugu sa učešćem od 22 odsto, odmah posle bolesti srca i krvnih sudova koje čine oko 52 odsto ukupnog mortaliteta.

Tokom 2024. godine na nivou okruga od malignih tumora obolelo je 1.065 osoba — 540 muškaraca i 525 žena, dok je od raka preminula 461 osoba (245 muškaraca i 216 žena).

Kod muškaraca su najčešći bili rak pluća, debelog i završnog dela creva i prostate. Kod žena maligni procesi najčešće su bili lokalizovani na dojci, debelom i završnom delu creva, plućima i grliću materice.

Maligni tumori pluća i bronha predstavljaju vodeću lokalizaciju u obolevanju i umiranju kod muškaraca, dok su kod žena treći po učestalosti uzrok obolevanja i drugi uzrok smrtnosti od raka. Tokom 2024. godine od raka pluća i bronha obolelo je 137 osoba, a preminulo 114.

Rak dojke je najčešći maligni tumor kod žena u našem okrugu — 120 žena je obolelo, a 46 izgubilo život u toku 2024. godine.

Kolorektalni karcinom je druga po učestalosti lokalizacija raka kod muškaraca i žena — 151 osoba je obolela, dok je 60 preminulo.

Kod muškaraca, rak prostate je treći po učestalosti, sa 84 obolela i 23 preminula pacijenta. Rak grlića materice je četvrti po učestalosti kod žena — dijagnostikovan je kod 30 žena, dok je 12 preminulo.

-Rak je bolest starije populacije — stope obolevanja naglo rastu posle 55. godine, a najviše su posle 75. godine života. Kada je reč o smrtnosti, stope kod oba pola počinju da rastu nakon 60. godine – navodi dr Đurin.

Prevencija — najefikasnija zaštita

Stručnjaci naglašavaju da se na čak dve trećine faktora rizika može uticati.

-Oko 40 odsto malignih bolesti može biti izbegnuto jednostavnim merama — prestankom pušenja, umerenim konzumiranjem alkohola, održavanjem zdrave telesne težine, pravilnom ishranom, fizičkom aktivnošću, izbegavanjem prekomernog izlaganja suncu i zaštitom od infekcija koje mogu dovesti do raka – objašnjava dr Ana Đurin.

Ona dodaje da vakcinacija ima važnu ulogu u prevenciji.

-Vakcinacija dece protiv hepatitisa B i HPV virusa značajno smanjuje rizik od raka jetre i raka polnih organa.

Skrining spasava živote

Skrining podrazumeva rano otkrivanje raka kod osoba koje još nemaju simptome. U Srbiji se sprovode nacionalni programi skrininga za rak dojke, rak grlića materice i kolorektalni rak.

Na skrining raka dojke pozivaju se žene od 50 do 69 godina na mamografiju svake druge godine. Skrining na rak grlića materice obuhvata žene od 25 do 64 godine koje se pozivaju na ginekološki pregled i Papa test jednom u tri godine. Testiranje na rak debelog creva namenjeno je građanima oba pola od 50 do 74 godine i obavlja se jednom u dve godine.

Na nivou Severnobanatskog okruga, organizovani skrining raka dojke sprovodi se u Senti od 2013. godine, dok je u Adi, Čoki, Novom Kneževcu, Kanjiži i Kikindi započet od septembra 2025.

Tokom 2025. godine u Senti je obavljeno 575 mamografskih pregleda, pri čemu su kod četiri žene otkrivene maligne promene. U ostalim opštinama okruga urađeno je 306 pregleda, a rak dojke je dijagnostikovan kod tri žene.

-Apelujemo na građane da redovno idu na preventivne preglede. Pravovremena dijagnostika znači i pravovremeno lečenje. Pozivamo sve žene da se odazovu pozivu na mamografiju — taj pregled može spasiti život – poručuje dr Ana Đurin.

T. D.

Prevencija spasava živote: U Kikindi 338 novoobolelih od raka, rano otkrivanje ključno za izlečenje

Redakcija Kikindski February 5, 2026

Tokom 2024. godine u Kikindi je registrovano ukupno 338 novih slučajeva malignih bolesti – 162 kod muškaraca i 176 kod žena. Podaci Registra za rak pokazuju da su najčešći tumori kože, pluća i debelog creva, dok se kod žena posebno izdvaja karcinom dojke, a kod muškaraca prostate.

Stručnjaci ukazuju da se najveći broj obolelih beleži u starijim starosnim grupama, što potvrđuje da su godine života i nasleđe važni faktori rizika, ali i da na deo uzroka možemo uticati sopstvenim ponašanjem.

-Postoje nepromenljivi faktori rizika, kao što su uzrast, pol i nasleđe, ali i oni na koje možemo da utičemo – pušenje, alkohol, gojaznost i stres. Kada se ti faktori udruže, rizik od nastanka malignih bolesti višestruko raste – objašnjava dr Branislav Hačko, specijalista socijalne medicine.

Prema njegovim rečima, lokalni podaci jasno pokazuju obrazac obolevanja.

-Karcinom dojke najčešće se javlja kod žena starijih od 50 godina, dok je rak debelog creva prisutan kod oba pola već posle četrdesete. Kožni tumori su češći u poznijem životnom dobu i često su povezani sa starosnim promenama kože – navodi dr Hačko.

On ističe da je zadatak javnog zdravlja da bolest otkrije u što ranijoj fazi.

-Kada se maligne promene uoče na vreme, procenat izlečenja je veći od 95 odsto. Zato su preventivni pregledi i zdrave životne navike od presudnog značaja – dodaje on.

Lekari savetuju građanima da održavaju pravilnu ishranu, budu fizički aktivni, izbegavaju duvan i alkohol i redovno obavljaju kontrolne preglede. Ženama nakon 50. godine preporučuju se mamografija, ginekološki pregled i kolonoskopija, a muškarcima PSA test prostate, kolonoskopija i pregled kože.

Svetski dan borbe protiv raka obeležava se upravo sa ciljem podizanja svesti o značaju prevencije i ranog otkrivanja. Prema podacima Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“, u Srbiji su tokom 2024. godine od malignih tumora obolele 41.472 osobe, dok je od posledica raka preminulo 20.314 ljudi. Najčešći su karcinomi pluća, debelog creva i prostate kod muškaraca, odnosno dojke, pluća i debelog creva kod žena, što pokazuje da se i lokalni podaci iz Kikinde uklapaju u širu nacionalnu sliku.

T. D.

Urađene 153 mamografije- dva rano otkrivena karcinoma

Redakcija Kikindski January 31, 2026

Organizovani skrining na rak dojke u Kikindi sprovodi se od kraja septembra 2025. godine, a do kraja decembra urađene su 153 mamografije. Pregledi se realizuju u okviru programa prevencije u Severnobanatskom okrugu, sa ciljem ranog otkrivanja malignih promena. Od 29. septembra do 31. decembra na pregled je pozvano 510 žena. Deo njih je odbio pregled, pojedine žene se nisu javile na telefon, a deo je u prethodne dve godine obavio mamografiju ili je u međuvremenu preminuo.

Prema rečima dr Tatjane Pecarski, načelnice Odeljenja za kontrolu i prevenciju bolesti, dosadašnji odziv može se smatrati solidnim za početnu fazu programa.

–Ukupno je urađeno 153 mamografije, što je u proseku oko 50 pregleda mesečno. To je dobar rezultat za start organizovanog skrininga, iako uvek ima prostora za veći odziv – ističe dr Pecarski.

Od pregledanih žena, šest je upućeno na dopunsku dijagnostiku zbog sumnjivih nalaza, kod jedne je utvrđena je benigna promena, kod dve je potvrđen maligni tumor, dok se za preostale još očekuju rezultati.

–Očekujemo veći odziv tokom 2026. godine i postepeno prevazilaženje uočenih organizacionih izazova – dodaje dr Pecarski koja i ovim putem apeluje na sugrađanke koje budu pozvane da se odazovu na pregled, naglašavajući značaj prevencije i ranog otkrivanja bolesti:

–Skrining može da spase život. Prema procenama, oko pet odsto žena koje će se pregledati u 2026. godini imaće sumnjive nalaze koji zahtevaju dalju dijagnostiku – navodi sagovornica.

Skrining na rak dojke u Severnobanatskom okrugu najpre je pokrenut u opštini Senta 2013. godine, dok su ostale opštine okruga, među kojima je i Kikinda, u program uključene od septembra prošle godine. Program je namenjen ženama koje dobijaju poziv na pregled, sa ciljem da se bolest otkrije u ranoj fazi, kada su mogućnosti lečenja značajno veće.

T. D.

Mart mesec borbe protiv raka: Rak dojke i rak pluća najčešći u našem okrugu

Aleksandra Djuran March 18, 2025

Mart je mesec borbe protiv raka, posvećen je edukaciji, podizanju svesti i pružanju podrške obolelima i njihovim porodicama.

Prema poslednjim obrađenim i objavljenim podacima Instituta za javno zdravlje Srbije ,, Dr Milan Jovanović Batut”, kao uzrok smrti stanovništva Severnobanatskog okruga u 2022. godini, tumori se nalaze na drugom mestu sa 19 odsto u odnosu na ukupan broj preminulih, posle bolesti sistema srca i krvnih sudova.

-U našem okrugu tokom 2022. godine od svih malignih tumora obolele su 1.104 osobe, 561 muškarac i 543 žene. Iste godine od raka je umrlo 451 osoba oba pola, 249 muškaraca i 202 žene. Muškarci u našoj sredini najviše su obolevali i umirali od raka pluća, debelog i završnog dela creva i prostate. Kod žena maligni proces je najčešće bio lokalizovan na dojci, debelom i završnom delu creva, plućima i grliću materice, koji su i najčešći uzrok smrtnog ishoda od raka. Maligni tumori pluća i bronha su vodeća lokalizacija u obolevanju i umiranju kod muškaraca, odnosno treći po učestalosti uzrok obolevanja i prvi uzrok umiranja među ženama sa dijagnozom raka – istakla je dr Ana Đurin specijalista socijalne medicine Zavoda za javno zdravlje.

Tokom 2022. godine u okrugu su od raka bronha i pluća obolele 192 osobe , među kojima je 134 muškarca i 58 žena, a umrlo je 111 osoba , 67 muškaraca i 44 žene.
Rak dojke je najčešći maligni tumor u obolevanju, a na drugom mestu u umiranju kod žena sa dijagnozom raka na našem okrugu. Maligni tumori debelog i završnog dela creva, kolorektalni karcinom u Severnobanatskom okrugu druga su po učestalosti lokalizacija raka u obolevanju i umiranju kod muškaraca, odnosno druga po učestalosti u obolevanju i treća po učestalosti lokalizacija raka u umiranju od malignih tumora kod žena Treći po učestalosti maligni tumor u obolevanju i umiranju među muškarcima u našem okrugu je na prostati. Rak grlića materice u 2022. godini bio je četvrti po učestalosti maligni tumor u obolevanju i šesta po učestalosti lokalizacija raka u umiranju među ženama iz našeg okruga .

-Broj novodijagnostikovanih slučajeva raka kod osoba oba pola na nivou su većih vrednosti u odnosu na prosečne stope incidencije od malignih tumora za Republiku Srbiju od 2020. do 2022. godine. Isto tako stope smrtnosti od vodećih malignih bolesti kod kod osoba oba pola našeg okruga su veće od istih za Republiku Srbiju u sve tri pomenute godine. Isti podaci su i za region Pokrajine – dodaje naša sagovornica.

U Srbiji su doneti nacionalni programi za organizovani skrining raka dojke, raka grlića materice i kolorektalnog raka (rak debelog i završnog dela creva), koji bi trebalo u narednom periodu značajno da smanje umiranje od navedenih lokalizacija malignih tumora. Na skrining raka dojke pozivaju se žene od 50 do 69 godina. Mamografski pregledi predviđeni su da se rade svim ženama navedenog uzrasta na dve godine. Skriningom na karcinom grlića materice obuhvaćene su žene uzrasta od 25 do 64 godine, koje se pozivaju na preventivni ginekološki pregled i Papa test jednom u tri godine. Ciljna grupa za testiranje na rak debelog creva obuhvata građane oba pola od 50 do 74 godina, koji se jednom u dve godine pozivaju na testiranje na skriveno krvarenje u stolici.

Jedan od problema je što se mnogi slučajevi raka otkriju prekasno u uznapredovaloj fazi kada je teže uspešno lečenje i procenat preživljavanja obolelih je mali.

A.Đ.